وقتی خلاقیت هوش مصنوعی از انسان سبقت می‌گیرد

ICTPRESS - یک مطالعهٔ جدید و گسترده نشان می‌دهد سامانه‌های هوش مصنوعی مولد مانند چت‌جی‌پی‌تی در حال حاضر در برخی آزمون‌های خلاقیت از انسان‌های عادی پیشی گرفته و از متوسط انسان‌ها خلاق‌تر هستند.

به گزارش شبکه خبری ICTPRESS به نقل از ساینس تک دیلی، اگر چه خلاق‌ترین انسان‌ها هنوز از قوی‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی خلاق‌تر هستند، اما هوش مصنوعی اکنون از نظر سطح خلاقیت در رده انسان‌های معمولی قرار دارد.

در جریان این تحقیق که به رهبری پروفسور کریم جربی از بخش روان‌شناسی دانشگاه مونترال انجام شده، مقایسه‌ای بی‌سابقه بین خلاقیت انسان و مدل‌های زبانی بزرگ انجام شده است. نتایج نشان دادند که برخی از این مدل‌ها، از جمله GPT-4 در آزمون‌های اندازه‌گیری خلاقیت زبانی واگرا بیش از متوسط انسان‌ها امتیاز گرفتند.

با این حال، برترین انسان ها هنوز در هر آزمونی که بررسی شد، از بهترین سیستم‌های هوش مصنوعی پیش بودند و این تفاوت به‌ویژه در میان ده درصد از خلاق‌ترین انسان‌ها کاملا واضح بود. برای مقایسهٔ عادلانه، پژوهشگران از آزمونی به نام انجام وظیفهٔ ارتباطی واگرا (Divergent Association Task – DAT) استفاده کردند.

از شرکت‌کنندگان (انسان یا هوش مصنوعی) خواسته شد ده واژه را به‌گونه‌ای تولید کنند که بیشترین تفاوت معنایی را با هم داشته باشند. مثلاً واژه‌هایی مانند: «کهکشان، چنگال، آزادی، جلبک… » که همگی در معنا از هم فاصله دارند. این آزمون یکی از ابزارهای استاندارد سنجش تفکر واگرا یا توانایی تولید ایده‌های نو و متفاوت است.

پژوهشگران سپس این نتایج مقدماتی را با کارهای خلاقانه‌تر مقایسه کردند، مثل نوشتن هایکو (شعر سه‌خطی)، نگارش خلاصهٔ داستان فیلم، تولید داستان کوتاه. در این موارد هم هوش مصنوعی گاهی بهتر از میانگین انسان عمل کرد، اما مشخصاً از خلاق‌ترین انسان‌ها عقب ماند.

این پژوهش همچنین نشان داد که سطح «خلاقیت» خروج هوش مصنوعی بستگی زیادی به نحوهٔ طراحی دستور (Prompt) و تنظیمات فنی مدل آن دارد که باعث می‌شود پاسخ‌ها یا امن و قابل پیش‌بینی باشند یا خلاق و غیرمعمول.

دستوراتی که از هوش مصنوعی می‌خواهند معنا و ساخت واژه‌ها را بیشتر بررسی کند باعث افزایش خلاقیت می‌شوند. پژوهشگران در نهایت نتیجه گرفتند که نباید خلاقیت را به‌عنوان ابزار رقابت مستقیم بین انسان و ماشین تصور کرد.

حتی اگر هوش مصنوعی بتواند در آزمون‌ها بهتر از میانگین انسان ها عمل کند، بیشترین خلاقیت‌ها هنوز متعلق به انسان‌هاست. هوش مصنوعی اکنون ابزاری قدرتمند برای کمک به ارتقای خلاقیت انسان است، نه جایگزینی برای مردم خلاق. پروفسور جربی می‌گوید: هوش مصنوعی در خدمت خلاقیت انسان است: نمی‌خواهد جایگزین خالق شود، بلکه نحوهٔ تصور، کشف و خلق را دگرگون می‌کند.