ICTPRESS - با وجود پیشرفت‌های فناورانه، مشاغلی که با عنوان مشاغل فنی و فیزیکی شناخته می‌شوند، از ساخت‌وساز و تاسیسات گرفته تا حمل‌ونقل و تولید، همچنان ستون‌های اصلی اشتغال و گردش پول باقی مانده‌اند.

به گزارش شبکه خبری ICTPRESS، در حالی که گسترش هوش مصنوعی، رباتیک و اتوماسیون بسیاری از مشاغل را در معرض دگرگونی قرار داده است، بازار کار جهانی همچنان به نیروی انسانی در مشاغل سخت و فنی وابسته است؛ مشاغلی که از برق‌کاری و لوله‌کشی گرفته تا ساخت‌وساز، تعمیرات صنعتی، حمل‌ونقل، استخراج، مدیریت پسماند و کار با تجهیزات سنگین را در بر می‌گیرد. داده‌های رسمی آمریکا و گزارش‌های نهاد‌های بین‌المللی نشان می‌دهد نه‌تنها تقاضا برای این مشاغل کاهش نیافته، بلکه در دهه آینده نیز به دلیل بازنشستگی نیروی کار، کمبود مهارت و توسعه زیرساخت‌ها، فرصت‌های شغلی قابل توجهی در این بخش ایجاد خواهد شد.

این گروه از مشاغل که در برخی گزارش‌های رسانه‌ای غربی با عنوان Dirty Jobs شناخته می‌شوند، به مجموعه‌ای از فعالیت‌های یدی، فنی و میدانی اطلاق می‌شود که معمولاً با فعالیت فیزیکی سنگین، شرایط کاری دشوار یا مخاطرات شغلی همراه هستند. اگرچه این عنوان، یک طبقه‌بندی رسمی در بازار کار نیست، اما به مشاغلی اشاره دارد که نقشی اساسی در تداوم فعالیت صنایع، زیرساخت‌ها، انرژی، حمل‌ونقل و خدمات شهری ایفا می‌کنند.

جایگاه این مشاغل در بازار کار

در طبقه‌بندی رسمی اداره آمار کار آمریکا، عنوانی با نام «مشاغل سخت» یا «Dirty Jobs» وجود ندارد، اما نزدیک‌ترین گروه‌های شغلی به این مفهوم شامل «مشاغل ساخت‌وساز و استخراج» و «مشاغل نصب، نگهداری و تعمیرات» است. این مشاغل عموماً نیازمند مهارت‌های فنی، آموزش‌های تخصصی، کارآموزی و گواهینامه‌های حرفه‌ای هستند و بخش مهمی از بازار کار را تشکیل می‌دهند.

بر اساس گزارش پیش‌بینی اشتغال اداره آمار کار آمریکا برای دوره ۲۰۲۴ تا ۲۰۳۴، تعداد شاغلان این کشور از ۱۷۰ میلیون نفر در سال ۲۰۲۴ به حدود ۱۷۵.۲ میلیون نفر در سال ۲۰۳۴ خواهد رسید. در این دوره، گروه مشاغل ساخت‌وساز و استخراج به طور متوسط سالانه حدود ۶۴۹ هزار و ۳۰۰ فرصت شغلی خواهد داشت. همچنین در بخش نصب، نگهداری و تعمیرات سالانه حدود ۶۰۸ هزار و ۱۰۰ فرصت شغلی ایجاد می‌شود و در گروه حمل‌ونقل و جابه‌جایی مواد نیز سالانه حدود یک میلیون و ۸۰۰ هزار فرصت شغلی جدید یا جایگزین به وجود خواهد آمد.

این آمار نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از تقاضای بازار، نه صرفاً ناشی از رشد اقتصادی، بلکه نتیجه بازنشستگی نیرو‌های قدیمی، خروج کارکنان از بازار کار و نیاز مستمر به جایگزینی آنهاست.

کدام مشاغل بیشترین تقاضا را دارند؟

بررسی آمار‌های رسمی نشان می‌دهد برخی از مشاغل فنی و یدی همچنان در صدر نیاز بازار کار قرار دارند. برق‌کاران با رشد پیش‌بینی‌شده ۹ درصدی تا سال ۲۰۳۴ و حدود ۸۱ هزار فرصت شغلی سالانه، یکی از پرتقاضاترین گروه‌ها محسوب می‌شوند. لوله‌کش‌ها، نصابان تأسیسات و سیستم‌های گرمایشی با رشد ۴ درصدی و حدود ۴۴ هزار فرصت شغلی سالانه در رتبه بعدی قرار دارند.

در بخش حمل‌ونقل نیز رانندگان کامیون‌های سنگین و تریلی با حدود ۲۳۷ هزار و ۶۰۰ فرصت شغلی سالانه همچنان یکی از ارکان اصلی بازار کار هستند. همچنین برای کارگران و کمک‌کاران ساختمانی نیز سالانه نزدیک به ۱۴۹ هزار و ۴۰۰ فرصت شغلی پیش‌بینی شده است.

چرا تقاضا برای این مشاغل ادامه دارد؟

گزارش «آینده مشاغل ۲۰۲۵» مجمع جهانی اقتصاد نشان می‌دهد تا سال ۲۰۳۰ حدود ۱۷۰ میلیون شغل جدید در جهان ایجاد خواهد شد و هم‌زمان حدود ۹۲ میلیون شغل نیز دستخوش تغییر یا حذف می‌شوند. با وجود این تحولات، مشاغل مرتبط با ساخت‌وساز، حمل‌ونقل، کشاورزی، صنایع غذایی و سایر فعالیت‌های خط مقدم، بیشترین رشد مطلق اشتغال را تجربه خواهند کرد.

این گزارش همچنین تأکید می‌کند که تا سال ۲۰۳۰ حدود ۳۹ درصد مهارت‌های کلیدی بازار کار تغییر خواهد کرد و ۶۳ درصد کارفرمایان، کمبود نیروی ماهر را مهم‌ترین مانع توسعه کسب‌وکار خود می‌دانند. این موضوع نشان می‌دهد حتی با توسعه فناوری، نیاز به نیرو‌های متخصص در مشاغل فنی همچنان پابرجا خواهد ماند.

کمبود نیروی ماهر؛ چالش مشترک اقتصاد‌های جهان

کمبود نیروی انسانی متخصص اکنون به یکی از دغدغه‌های اصلی بازار کار جهانی تبدیل شده است. بر اساس نظرسنجی جهانی گروه مان‌پاور در سال ۲۰۲۵، ۷۴ درصد کارفرمایان جهان اعلام کرده‌اند که در جذب نیروی ماهر با مشکل مواجه هستند. در ایالات متحده نیز ۷۱ درصد کارفرمایان از دشواری تأمین نیروی متخصص خبر داده‌اند.

این کمبود بیش از همه در بخش‌های حمل‌ونقل، لجستیک و خودرو، انرژی و خدمات عمومی، تولید و صنایع و همچنین فناوری اطلاعات مشاهده می‌شود؛ موضوعی که نشان می‌دهد بحران کمبود مهارت، تنها به صنایع فناوری محدود نیست و بخش‌های زیرساختی اقتصاد را نیز درگیر کرده است.

گردش مالی یک بازار چند تریلیون دلاری

اگرچه رقم مستقلی برای اندازه بازار این گروه از مشاغل وجود ندارد، اما بررسی سهم بخش‌های وابسته به آنها از اقتصاد آمریکا، ابعاد اقتصادی این حوزه را نشان می‌دهد. ساخت‌وساز، انرژی، حمل‌ونقل، کشاورزی و تولید تجهیزات در مجموع حدود ۱۲ تریلیون دلار از تولید ناخالص داخلی آمریکا را تشکیل می‌دهند و بیش از ۹۵ میلیون شغل و حدود سه میلیون کسب‌وکار را در بر می‌گیرند.

در بخش ساخت‌وساز نیز گزارش‌های انجمن سازندگان و پیمانکاران آمریکا از نیاز سالانه به صد‌ها هزار نیروی کار جدید حکایت دارد؛ موضوعی که نشان می‌دهد کمبود نیروی متخصص می‌تواند اجرای پروژه‌های بزرگ عمرانی و زیرساختی را با تأخیر یا حتی توقف مواجه کند.

در سطح جهانی نیز سرمایه‌گذاری گسترده در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر، توسعه شبکه‌های برق، زیرساخت‌های حمل‌ونقل، تعمیرات صنعتی و زنجیره‌های لجستیکی، همچنان وابستگی اقتصاد به نیروی انسانی متخصص در مشاغل فنی و میدانی را حفظ کرده است.

بهای فعالیت در خط مقدم اقتصاد

فعالیت در این مشاغل علاوه بر مهارت، با مخاطرات شغلی بیشتری نیز همراه است. اداره ایمنی و بهداشت شغلی آمریکا از سقوط از ارتفاع، برق‌گرفتگی، گیر افتادن در ماشین‌آلات، تماس با مواد خطرناک و کار در محیط‌های پرریسک به عنوان مهم‌ترین تهدید‌های این گروه از مشاغل نام می‌برد.

بر اساس آمار سال ۲۰۲۳، در آمریکا پنج هزار و ۲۸۳ نفر بر اثر حوادث ناشی از کار جان خود را از دست داده‌اند و نرخ مرگ‌ومیر ناشی از حوادث شغلی به ۳.۵ مورد در هر ۱۰۰ هزار کارگر تمام‌وقت رسیده است؛ آماری که نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از بار تولید و توسعه اقتصادی بر دوش نیرو‌هایی قرار دارد که در دشوارترین شرایط کاری فعالیت می‌کنند.

ستون پنهان اقتصاد مدرن

تحولات فناوری، گسترش هوش مصنوعی و دیجیتالی شدن اقتصاد، اگرچه ساختار بسیاری از مشاغل را دگرگون کرده است، اما نتوانسته جایگزینی برای بخش بزرگی از مشاغل فنی و زیرساختی ایجاد کند. برق‌کاران، لوله‌کش‌ها، رانندگان، تکنسین‌های تعمیرات، کارگران ساختمانی و ده‌ها شغل مشابه همچنان حلقه‌های اصلی زنجیره تولید، انرژی، حمل‌ونقل و خدمات شهری به شمار می‌روند.

از همین رو، گزارش‌های رسمی و پیش‌بینی‌های بازار کار نشان می‌دهد مهم‌ترین چالش سال‌های آینده، حذف این مشاغل نخواهد بود، بلکه تأمین نیروی انسانی ماهر برای آنهاست. در واقع، هرچه اقتصاد جهانی دیجیتالی‌تر می‌شود، اهمیت سرمایه انسانی در مشاغل فنی و میدانی نیز بیش از گذشته آشکار می‌شود؛ زیرا بدون این نیروها، چرخ بسیاری از صنایع و زیرساخت‌های اقتصاد مدرن از حرکت بازخواهد ایستاد.

منبع: ایبنا